İstatistiklere nazaran, dünyada her 6 saniyede bir bireye alzheimer teşhisi konuyor. Hastalık, zihinsel gerilemeye neden oluyor ve hatırlama, düşünme ve öğrenme yeteneğini zayıflatarak kişiyi yaşarken hayattan koparıyor. Yaş ve genetik üzere değiştiremeyeceğimiz risk faktörleri, bu bunama tipinin gerisindeki itici güçler olarak kabul ediliyor. Lakin uzmanlar ömür alışkanlıklarında yapılabilecek birtakım değişikliklerle ve birtakım sıhhat meselelerinin denetim altına alınmasıyla bu hastalığı frenlemenin mümkün olabileceğini vurguluyor. ‘’Hastalığı % 100 önlemek mümkün değil. Lakin tekrar de riski azaltmak için yapabileceğimiz çok şey var. Ne yediğiniz, ne sıklıkla antrenman yaptığınız ve birtakım sıhhat sıkıntıları için adımlar atmanız çok değerlidir. Küçük değişiklikler kıymetli farklar yaratabilir” diyen Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Kaynak Selekler, tekliflerini şöyle sıraladı:
Ömür uzunluğu öğrenmeye çalışın
Kasların güçlü kalması için çalıştırılması gerekir. Bu beyniniz için de geçerli. Örneğin, okumak zihninizi keskin tutmaya yardımcı olabilir. Bilimsel araştırmalar, seyahat etmek, bir hususta araştırma yapıp yeni bilgiler öğrenmek üzere faaliyetlerin alzheimer’ı geciktirmeye yardımcı olabileceğini göstermektedir.
Kötü kolesterolünüzü denetim altında tutun
Beyninizde kilometrelerce kan damarı bulunur. Bunların birden fazla çok incedir; bu nedenle damarları tıkayan LDL (kötü) kolesterolden süratli bir biçimde etkilenebilir. Hasebiyle diyet, idman yahut doktor önerisiyle ilaç kullanılarak kolesterol denetim altında tutulmalıdır.
Uykusuz kalmayın
Uykunun tertipli, müddetinin de günde 7-8 saat ortasında olması gerekiyor. Gereğince uyumadığımızda beynimiz, vakitle alzheimera yol açan amiloid plaklar üretmeye başlayabilir.
Kan basıncınızı kesinlikle takip edin
Yüksek tansiyon beyninizin birtakım kısımlarının fonksiyon görmesi için gerekli olan kan akışını etkileyebilir. Kolesterolde olduğu üzere, beslenme sisteminizi değiştirmek ve kan basıncınızı düşürmeye yönelik tedbirler almak alzheimera karşı da gözetici olabilir.
İşitme sorununuzu yok saymayın
Yaşlandıkça işitme duyusunu korumak da değerlidir, zira işitsel ipuçlarını sürece yeteneğinin kaybı zihinsel uyarımı azaltabilir. Kişi bu yüzden toplumsal ortamlardan uzaklaşır ve bu da alzheimer riskini artırabilir. Yetişkinlerin nizamlı işitme testi yaptırmaları değerlidir.
Göz denetimlerinizi aksatmayın
Duyusal girdiler, beyninizin etrafınızda olup bitenleri tahlil edip değerlendirirken etkin kalmasını sağlar. Görme problemleriniz varsa, bilgi akışı bozulur. Görme zahmeti, okuma üzere uzun faaliyetler için de bir mahzur haline gelebilir. Bu nedenle 40 yaşından itibaren tertipli ve kapsamlı göz muayeneleri ihmal edilmemelidir.
Her gün yürüyün
Düzenli idmanın beyin sıhhatine katkısı büyük. Yalnızca yürümek bile beyin sıhhatini ve hücrelerin büyüme ve korunma yeteneğini destekleyen hudut kimyasını artırır. İleri yaştaysanız bir yakınınızın yardımıyla kısa müddetli de olsa açık hava yürüyün.
Diyabetinizi yönetin
Diyabette bedeniniz kan şekerini denetim etmeye yardımcı olan bir hormon olan insüline karşı direnç geliştirir.
İnsülin direnci, beyinde protein birikimine yol açarak çeşitli işlevlerini bozabilen iltihaplan-mayla yakından alakalıdır. Diyabet, yüksek kolesterol ve yüksek tansiyon üzere daha evvel bahsedilen risk faktör-leriyle de bağlan-tılıdır. Bu nedenle denetim altında tutulmalıdır.
Sağlıklı beslenin
Yiyip, içtikleriniz yalnızca vücudunuz için değil beyniniz için de değerli. Onu da sağlıklı beslemelisiniz. Günlük öğünlerinizi yağsız proteinler, tam tahıllar, meyveler ve sebzeler etrafında oluşturmak, bilişsel gerilemeye yol açan oksidatif gerilimi ve iltihabı sınırlayabilir. Kollayıcı antioksidanları ve vitaminleri de en üst seviyeye çıkarır. Şekeri azaltın. Beyaz un, beyaz pirinç ve makarna üzere şekerli yiyecekler ve rafine karbonhidratlar, beyninizi iltihaplandırıp, kan şekerinde ani artışlara yol açabilir. Omega-3 alın. Bu yağlarda bulunan DHA’nın beta-amiloid plaklarını azaltarak alzheimerı önlemeye yardımcı olabilir.
Kilolardan kurtulun
Şişmanlık başta alzheimer olmak üzere başka demans (bunama) cinsleri için de bir risk faktörüdür. Bu sebeple kilonuzu denetim altında tutun.
Sigara ve alkol kullanmayın
Araştırmalar, sigara içen bireylerin alzheimer hastalığına yakalanma mümkünlüğünün % 40 daha yüksek olduğunu göstermektedir. Zira beynin en uygun biçimde çalışması için muhtaçlık duyduğu oksijen ve besin unsurlarının iletimini kısıtlar. Alkol de beyin için ziyanlıdır. Hafızanızı ve düşünme yeteneğinizi azaltabilen bir nörotoksindir.
Başınızı darbelere karşı koruyun
Her yaşta yaşanan baş travması (beyin sarsıntısı) ilerleyen yaşlarda alzheimer riskini artırır. Bu nedenle genç yaşlardan itibaren bilhassa başınıza darbe alma ihtimali olan aktivitelerde her vakit gözetici kask takın. Emniyet kemeri kullanın. Meskende ve dışarıda düşmenizi engelleyecek tedbirler alın. Konutta ayağınıza takılacak halıları kaldırın, banyoda kaygan tabanlarda kaydırmaz materyaller kullanın, merdivenlerden inerken dikkatli olun.
Yalnız kalmayın
Evde yalnız olduğunuzda, bir küme arkadaşınızla sohbet ettiğiniz üzere düşünmeye yahut reaksiyon vermeye zorlanmazsınız. Lakin sık sık toplumsal ortamlarda bulunmak, beyin işlemcilerinizin etkin kalmasına yardımcı olur. Faal bir zihin sağlıklı bir zihindir. Üstelik toplumsallaşmak depresyon ve gerilimi de frenleyerek alzheimer riskini azaltmaya katkıda bulunabilir.
Kaynak: Sözcü
