Ürik asit, bedendeki hücrelerde, yiyecek ve içeceklerde bulunan pürin ismi verilen kimyasalların bedende parçalanmasıyla ortaya çıkan atıktır. Pürinlerin parçalanması sırasında ürik asit üretilir. Kanda çözünerek böbreklere ulaşan ürik asit idrarla dışarı atılır.
Ancak hiperürisemi yani ürik asit yüksekliği, kandaki ürik asit düzeyinin olağan referans aralıklarının üzerine çıkması durumudur… Bu durum, bedenin çok ölçüde ürik asit üretmesi ya da böbreklerin bu maddeyi gereğince verimli bir halde atamaması sonucunda ortaya çıkar.
‘’Genellikle tek başına belirti vermese de uzun mühlet yüksek seyreden ürik asit düzeyleri değerli sıhhat sıkıntılarına yer hazırlayabilir’’ diyen İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk ‘sinsi düşman’ olarak nitelendirilen bu meseleyle ilgili şu bilgileri paylaştı:
Alkol riski yüzde 90 artırır
Alkol, hem ürik asit üretimini artırarak hem de ürik asit atılımını azaltarak ürik asit yüksekliğine yol açar. Bira fazla ölçüde pürin içermektedir ve risklidir. Alkolün cinsinden çok ölçüsü kıymetlidir. Günde 15 gramdan fazla alkol (şarap, bira ve diğerleri) hiperürisemi riskini yüzde 90 artırır.
Tansiyon ilaçlarının etkisi
Hipertansiyon tedavisinde sık olarak kullanılan tiazid kümesi idrar söktürücüler şeker seviyesini olumsuz tesirler ve ürik asit seviyesini yükseltirler. Yalnızca bu nedenle bireyde metabolik sendrom ortaya çıkabilir.
Metabolik sendromda tansiyonun daha da yükseldiği bilinmektedir. Bu tıp ilaçlar hipertansiyon tedavisinde mümkün olduğu kadar az kullanılmalıdır. Yeniden gündelik hayatta sık olarak kullanılan aspirin, ürik asidin böbreklerle atılımını zorlaştırarak ürik asit seviyesini yükseltebilir.
İşte olağan değerleri
Ürik asit testi, kan analiziyle yapılır. Yetişkinlerde olağan paha aralıkları şöyledir:
Kadınlar için: 2.7–7.3 mg/dL
Erkekler için: 4.0–8.5 mg/dL
Fruktoz da bir nedendir
Günde 50 gramdan fazla früktoz (meyve şekeri) alımının karaciğere toksik olduğu; karaciğeri yağlandırdığı; ürik asit artışına neden olduğu; metabolik sendrom riskini, diyabet ve kalp damar hastalıkları riskini artırdığı anlaşılmıştır.
Meyvelere ve bala dikkat!
Meyve ve balda fruktoz ölçüsü fazladır, bu nedenle ürik asit oluşumu artar. Ama meyve ve balda bulunan C vitamini, öteki vitaminler ve antioksidanlar, oluşan ürik asidin böbrekler yoluyla atılmasını artırarak dengeyi sağlarlar.
Özellikle C vitamini ürik asit atılımını teşvik eden kıymetli bir antioksidan vitamindir. Meyve sularında ise C vitamini ölçüsü çok düşük olduğu için ve lif içermedikleri için ürik asit yükselebilir. Hayvansal yüklü beslenenlerde hem ürik asit oluşumu arttığı için, hem de C vitamini olmadığından ötürü ürik asit atılımı azaldığı için gut krizleri artabilir.
Gut hastalığı nasıl gelişir?
Gut, sodyum ürat kristallerinin eklemlerde birikmesine ve çökmesine bağlı olarak ortaya çıkan bir eklem yangısı durumudur. Ekseriyetle fazla protein ve alkol içeren bir yemek sonrası, gece sabaha karşı ortaya çıkar. Erkeklerde sıktır.
Gutun birinci ve en kıymetli belirtisi çok ağrılı, akut başlangıçlı bir eklem krizidir. En sık ayak başparmağında ortaya çıkar. Ayak başparmağında fevkalade ağrı vardır. Ayağın öbür eklemleri, diz, el bileği, el parmak eklemleri ve dizlerde de akut atak ortaya çıkabilir. Ataklar; evvelce tek bir eklemde ortaya çıkarken, ilerleyen vakitlerde birden fazla eklemi tutma mümkünlüğü artar. Her ürik asit yükseldiğinde gut atağı ortaya çıkmaz lakin gut hastalığı ekseriyetle ürik asit yüksekliğinden sonra gelişir.
İŞTE RİSK FAKTÖRLERİ
– Diyet
– Hareketsiz yaşam
– Şişmanlık ve metabolik sendrom
– Hipertansiyon
– Diyabet
– Kalp yetersizliği
– Kronik böbrek yetersizliği
– İdrar söktürücü ve aspirin kullanımı
– Kanser
Nelere dikkat edilmeli?
– Ürik asit yüksekliği metabolik bir hastalık olarak kabul edilmeli, kalori kısıtlaması yapılmalı.
– Şok diyet, süratli kilo verme ve çok idmandan kaçınılmalı.
– Çok hayvansal proteinden uzak durulmalı.
– Alkol tüketilmemeli.
– Bol sıvı alınmalı.
– Aspirin’den ve idrar söktürücü içeren tansiyon ilaçlarından uzak durulmalı.
– Zerzevat ve meyve tüketimi artırılmalı (pürinden yoksul olanlar).
– Sakatat, çok kırmızı et, balık ve deniz eserleri, bezelye, mercimek, fasulye, ıspanak, mantar ve kuşkonmazdan uzak durulmalı.
– Günlük fruktoz (meyve şekeri) alımını 50 gram ile sınırlamak ve mümkünse bunu güne yaymak gerekir.
ÜRİK ASİT NEDENLERİ
Ürik asit yüksekliğinin en değerli nedeni bedenin çok fazla ürik asit üretmesine yol açan obezite, hipertansiyon ve diyabet üzere metabolik sendromlar, genetik faktörler, pürinden güçlü beslenme (sakatat, yağlı balıklar, deniz ürünleri), birtakım ilaçlar ve ürik asidin idrar yolu ile atılım yeteneğini azaltabilen böbrek taşı yahut böbrek hastalıklarıdır.
Diyabetle kardeş hastalıktır
Şeker hastalığı, hipertansiyon ve ürik asit yüksekliği kardeş hastalıklardır. Biri ortaya çıktığı vakit başkasının de ortaya çıkma ihtimali yüksektir. Ürik asit yüksekliği tıpkı vakitte metabolik sendrom olarak söz edilen bir hastalık durumunun da ögelerinden biridir.
Metabolik sendromda abdominal obezite (bel kalınlığı), şeker hastalığı, hipertansiyon, kanda HDL’nin düşüklüğü ve trigliseridlerin yüksekliği bir ortada görülür.
Bu tablo içinde ürik asit yüksekliği; böbrek taşlarına, karaciğer yağlanması ve hipertansiyona yol açtığı üzere, kalp-damar hastalıkları riskini de artırır.
Kaynak: Sözcü
